બોરોનના મહત્વના વલણો અને અસામાન્ય ગુણધર્મો જણાવો.
(N/A) સમૂહ-$13$ ના તત્વોના રાસાયણિક વર્તનમાં કેટલાક મહત્વના વલણો જોવા મળે છે. આ તમામ તત્વોના ટ્રાયક્લોરાઈડ,બ્રોમાઈડ અને આયોડાઈડ સહસંયોજક સ્વભાવના હોવાથી પાણીમાં જળવિભાજન પામે છે.
બોરોન સિવાયના તત્વો માટે ચતુષ્ફલકીય $[M(OH)_{4}]^{-}$ અને અષ્ટફલકીય $[M(H_{2}O)_{6}]^{3+}$ જેવી સ્પીસીઝ જલીય માધ્યમમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
મોનોમેરિક ટ્રાયહેલાઈડ્સ ઇલેક્ટ્રોન ઉણપ ધરાવતા હોવાથી પ્રબળ લુઈસ એસિડ છે. બોરોન ટ્રાયફ્લોરાઈડ $(BF_{3})$ બોરોનની આસપાસ અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે $NH_{3}$ જેવા લુઈસ બેઝ સાથે સરળતાથી પ્રક્રિયા કરે છે.
$d$-કક્ષકોની ગેરહાજરીને કારણે $B$ ની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ છે. $Al$ અને અન્ય તત્વોમાં $d$-કક્ષકો ઉપલબ્ધ હોવાથી,તેમની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ થી વધુ હોઈ શકે છે.
મોટાભાગના અન્ય ધાતુ હેલાઈડ્સ (દા.ત.,$AlCl_{3}$) હેલોજન બ્રિજિંગ દ્વારા ડાયમરાઈઝ્ડ (દ્વિલક) થાય છે (દા.ત.,$Al_{2}Cl_{6}$). આ હેલોજન બ્રિજવાળા અણુઓમાં ધાતુની સ્પીસીઝ હેલોજન પાસેથી ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારીને તેનું અષ્ટક પૂર્ણ કરે છે.
બોરોન સિવાયના તત્વો માટે ચતુષ્ફલકીય $[M(OH)_{4}]^{-}$ અને અષ્ટફલકીય $[M(H_{2}O)_{6}]^{3+}$ જેવી સ્પીસીઝ જલીય માધ્યમમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
મોનોમેરિક ટ્રાયહેલાઈડ્સ ઇલેક્ટ્રોન ઉણપ ધરાવતા હોવાથી પ્રબળ લુઈસ એસિડ છે. બોરોન ટ્રાયફ્લોરાઈડ $(BF_{3})$ બોરોનની આસપાસ અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે $NH_{3}$ જેવા લુઈસ બેઝ સાથે સરળતાથી પ્રક્રિયા કરે છે.
$d$-કક્ષકોની ગેરહાજરીને કારણે $B$ ની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ છે. $Al$ અને અન્ય તત્વોમાં $d$-કક્ષકો ઉપલબ્ધ હોવાથી,તેમની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ થી વધુ હોઈ શકે છે.
મોટાભાગના અન્ય ધાતુ હેલાઈડ્સ (દા.ત.,$AlCl_{3}$) હેલોજન બ્રિજિંગ દ્વારા ડાયમરાઈઝ્ડ (દ્વિલક) થાય છે (દા.ત.,$Al_{2}Cl_{6}$). આ હેલોજન બ્રિજવાળા અણુઓમાં ધાતુની સ્પીસીઝ હેલોજન પાસેથી ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારીને તેનું અષ્ટક પૂર્ણ કરે છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેનામાંથી સાચા વિધાનો ઓળખો:
$a$) બોરેક્સને $Co^{2+}$ ક્ષાર સાથે ગરમ કરતા વાદળી રંગનું $Co(BO_2)_2$ આપે છે.
$b$) બોરેક્સનું સાચું સૂત્ર $Na_2[B_4O_5(OH)_4] \cdot 8H_2O$ છે.
$c$) બોરોનના ટ્રાયહેલાઈડ્સ લુઈસ બેઈઝ છે.
$a$) બોરેક્સને $Co^{2+}$ ક્ષાર સાથે ગરમ કરતા વાદળી રંગનું $Co(BO_2)_2$ આપે છે.
$b$) બોરેક્સનું સાચું સૂત્ર $Na_2[B_4O_5(OH)_4] \cdot 8H_2O$ છે.
$c$) બોરોનના ટ્રાયહેલાઈડ્સ લુઈસ બેઈઝ છે.
બોરોન ફ્લોરાઈડ $BF_3$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે પરંતુ બોરોન હાઈડ્રાઈડ $BH_3$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી. કારણ આપો. તે કયા સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે? તેની રચના સમજાવો.
Medium
View Solutionબે વિદ્યાર્થીઓને નીચા તાપમાને $NH_3 \to BH_3$ એડક્ટ તૈયાર કરવાનું કાર્ય આપવામાં આવ્યું હતું :-
વિદ્યાર્થી $I$ :- તેણીએ $B_2H_6$ અને $NH_3$ મિશ્ર કર્યા
વિદ્યાર્થી $II$ :- તેણે $B_2H_6$ ને $THF$ સાથે મિશ્ર કર્યા અને ત્યારબાદ $NH_3$ ઉમેર્યું
કયા વિદ્યાર્થીને $CORRECT$ અંતિમ ઉત્પાદન મળવાની અપેક્ષા છે?
વિદ્યાર્થી $I$ :- તેણીએ $B_2H_6$ અને $NH_3$ મિશ્ર કર્યા
વિદ્યાર્થી $II$ :- તેણે $B_2H_6$ ને $THF$ સાથે મિશ્ર કર્યા અને ત્યારબાદ $NH_3$ ઉમેર્યું
કયા વિદ્યાર્થીને $CORRECT$ અંતિમ ઉત્પાદન મળવાની અપેક્ષા છે?
Difficult
View Solutionનીચેના પૈકી કયું સંયોજન ઇલેક્ટ્રોનની ઊણપ ધરાવે છે?
Difficult
View Solutionએલ્યુમિનિયમ $(III)$ ક્લોરાઇડ ડાયમર બનાવે છે કારણ કે ........
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo